Karar Destek Sistemleri (KDS) – Decision Support Systems (DSS)

Kurumlar tarafından verilen kararların bir bölümü rutin konular için verilmekte iken, önemli büyüklükteki bir bölümü de kurum ve kuruluşun iş süreçlerinin gelişimi ve sunulan hizmetin iyileştirilmesine yönelik rutin dışı konulara ilişkin kararlardır. Rutin dışı faaliyetler, karar vericilere, karmaşık, belirsizliklerle dolu, aynı anda birbirleri ile çelişen bir çok hedefin maksimize ya da minimize edilmeye çalışıldığı, farklı bakış açılarının farklı sonuçları öngördüğü karar ortamları sunarak gerek kişisel gerekse yönetimsel karar verme
süreçlerini zor ve karmaşık hale getirmektedir.

Karar vericilerin en önemli görevi, işletme için en doğru kararı, en kısa sürede
verebilmektir. İyi bir karar ise, bilgilerin doğru, güncel ve zamanında
üretilebilmesiyle orantılıdır. Karar verme sürecinde gerekli olan bu bilgiler, bilgi
sistemlerince üretilmektedirler.

Günümüzde nerdeyse her alanda kararlar daha karmasik hale gelmiş, karar alma zorlaşmıştır.
Bunun nedenleri arasinda karar verme işleyiş hiyerarşisinin düzgün kurulamaması,
Karar verici pozisyonundaki insanların tecrübesiz, bilgisiz ya da karar alma becerisi olmadığı söyleyebilirsiniz.
Bir başka neden olarak, bu pozisyondaki insanların sürekli yer değiştirme, görevden alınma ya da her yeni torpillinin yükselmesi(yeninin karar alma aşamasına gelmesi ya da öncekinin gitmesi) de gösterilebilir hatta bu nedenin bir önceki nedeni(yani tecrübesizlik vs) doğurduğu da söylenebilir.
Bunlardan bahsetmemin nedeni yazıyı okuyan kişinin ‘yahu bu adama da bu görevi nasıl vermişler?’ cümlesini kurmuş olabileceğini düşünmemdendir.
Ama tüm bunları düşünmeniz KDS ihtiyacının olmayacağını göstermez : )
Belkide en onemli neden olarak,her alanda giderek yayginlasan bilgi ve bu çoğalmayı birbaşına bırakarak oluşan bilgi kirliligi gosterilebilir.
-Karar verme ve problem çözme sürecindeki zorluk ve karmaşıklık, karar
destek sistemi (KDS) ihtiyacının ortaya konmasında büyük önem taşımaktadır.

En kaba tanımıyla KDS; İnsanların karmasık problemlerin çözümünde ve karar vermelerinde yardımcı olan sistemlere denir.

-KDS verileri,modelleri,bir yazilim arabirimlerini ve kullaniciliri etkili karar verme sisteminde birleştirir.
Karar vericiye tavsiyelerde bulunur. Karar Vericiyi ortadan kaldırmazlar. Karar destek sistemleri karar vermedeki yeterliliği değil, etkinliği geliştirmeyi hedeflerler.

( Kararlar…
Farklı yönetim seviyelerince alınabilecek farklı karar tipleri bulunmaktadır.
Bunlar yapısal (structured), yarı-yapısal (semi-structured) ve yapısal olmayan
(unstructured) kararlardır.//Yapısal kararlar, programlanmış kararlar olarak da bilinirler,tekrarlı ve rutin günlük kararlardır. Bu tip kararlarda, problemler çok iyi tanımlanmıştır, belirlilik seviyesi yüksektir ve karar verici sübjektif bir esnekliğe sahip değildir. Esasen bu tür kararların çoğu, kişiye ihtiyaç duymadan, bilgisayarlar tarafından otomatik olarak verilebilen kararlardır.//Yapısal olmayan kararlar, programlanmamış kararlar olarak da bilinirler,karmaşık yapılı ve içinde belirsizlik unsurunu beraberinde taşıyan kararlardır. Bu tip kararlarda, problemler çok iyi tanımlanmamıştır, belirsizlik seviyesi yüksektir ve doğru cevabı bilmenin mutlak bir yolu bulunmamaktadır. Dolayısıyla hiçbir kriter veya kuralın iyi bir çözümü garanti etmediği bu tür kararlar, karar vericinin yargı ve sezgisini kullandığı ve sübjektif bir esnekliğe sahip olduğu kararlardır. //Yarı-yapısal kararlar, kısmen tanımlı ve belirli olan, kısmen de yöneticinin yargı ve sezgisine dayanan kararlardır.

kds

)

KDS tanımları sıralayacak olursak;

• Karar vericinin yerine geçmesinden ziyade onun kararlarını destekleyen, yarı-
yapısal ve yapısal olmayan problemlerin çözümü için karar vericiye karar
vermesinde yardımcı olan etkileşimli sistemlerdir.
• Karar verme sürecinde, yönetime destek vermek için hedeflenen bilginin
üretilmesi ve sunulması için kullanıcı etkileşimli yazılım ve donanım
vasıtalarının bütünleşik kümesinden oluşan etkileşimli bilgi sistemleridir.
• Bir KDS, değişik kaynaklardan topladığı bilgileri düzenleyerek, kararı
modelleyerek, bilgileri analiz ederek ve değerlendirme sonuçlarını sunarak,
belirli modeller kullanımı ile karar vericiye seçim sırasında destek veren
bilgisayar temelli bir sistemdir.
• Karar destek sistemleri, karar alma durumundaki yöneticilere, model desteği, bilgi desteği, yazılım desteği, hesaplama desteği ve açılım (analiz) desteği ve benzeri destekleri, sağlamak amacıyla geliştirilen bir yönetim bilgi sistemi türüdür.
• Karar destek sistemi, işletme yönetimi kararlarını desteklemek için, işletme içi ve işletme dışı kaynaklardan model tabanı, bilgi tabanı ve veri tabanı sağlayan, bilgisayar etkileşimli ve internet erişimli bir bilgi sistemidir

Genel olarak KDS özelliklerini sıralayak olursak ;

• Geleceği planlamaya yöneliktir.
• Karar vericinin yerine geçmekten ziyade, ona karar vermesinde yardımcı
olur.
• Karar verme sürecinin tüm aşamalarını destekler.
• Kullanıcının kontrolü altındadır.
• Veri ve model tabanlarına erişimlidir.
• Veri inceleme ve çözüm üretmede analitik modeller kullanır.
• Yoğun olarak Stratejik ve Taktik düzeydeki yöneticiler için, gerektiğinde
düzeyler arası bütünleşmeye de destek vererek, karar verme desteği sağlar.
• Birden fazla bağımsız ya da birbirine bağımlı kararlar için destek
sağlayabilir.
• Bireysel, grup tabanlı karar verme desteği sağlar.
• Kullanım kolaylığı sağlar.
• Değişen şartlara ve karar durumlarına uyum sağlayabilecek esnekliktedir ve hizli cevap verir.
• Düzensiz ve planlanmamış zaman aralıklarında kullanılabilir.

• Yapisal olmayan yari yapisal kararlara destek vermelidir.

kds1
Tüm bu özellikleri değerlendirerek KDS’lerin avantajlarını özetleyecek olursak;

-Kişisel verimliliğin arttırılması
-Karar verme sürecinin hızlandırılması
-Organizasyonel kontrolün arttırılması
-Karar vericinin bilgiye erişimini ve kavrama aşamasını hızlandırma ve geliştirme
-Organizasyonlardaki problem çözüm sürecini hızlandırma
-Kişiler arası iletişimin geliştirilmesi (özellikle kararların birden fazla kişi tarafından        verildiği ortamlarda, iletişim modellerinin tanımlanması veya en basit anlamıyla üzerinde    tartışılabilecek somut verilerin hızlı ve güvenilir şekilde hazırlanması)
-Öğrenme ve eğitim aşamalarının hızlandırılması
-Karar desteklemek için kullanılabilecek objektif verilerin hazırlanması
-Rekabet ortamlarında stratejik rekabet üstünlüğünün elde edilmesi
-Problem uzayındaki bazı değerlerin keşfedilmesine yardım etmesi
-Yönetim sürecinin otomatize edilmesine yardım etmesi
-Performans artışı için yenilikçi uygulamaların geliştirilmesine yardım etmesi

Şu ana kadar,
pazarlama – tedarik zinciri yönetimi – lojistik – finansman_yatırım kararları – operasyon yönetimi – sağlık – güvenlik – orman yönetimi – askeri uygulamalar – ulaştırma – bankacılık – sigorta – personel yönetimi – yol güvenliği – adli tıp – ulaştırma sistemleri vb pek çok alanda KDS uygulamalarına rastlamak mümkündür.

Sonuç olarak;
—KDS genelde çok iyi yapılandırılmamış ortamlarda, üst düzey yöneticilerin karşılaştığı problemlerin çözümü ile ilgilenir
—KDS genelde geleneksel veri erişim ve işleme yöntemlerini kullanarak problemleri çözmeyi hedefler.
—KDS genelde bilgisayar uzmanı olmayan kişilerin de kolayca ve etkileşimli biçimde veri ile iletişime girmesine imkan tanır.
—Ortamdaki değişimleri kendisine adapte edebilmek için bir KDS’nin esnek ve değişken yapıda olması beklenir.

İş Zekası (BI) – Karar Destek Sistemleri (KDS) karşılaştırması..

Kolay gelsin..

 

About ozanyay

İş Zekası ve Veri Ambarı Uzmanı
Bu yazı Oracle BI, Oracle Business Intelligence, Raporlama, SharePoint, İş Zekası içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s