İş Zekası – BI (Business Intelligence) …

Günümüzde pek çok kuruluş daha fazla ‘kar’ elde edebilmek için gerekli bilgiye erişmek, bilgiyi depolamak ve bu depolanan bilgiyi analiz etmek amacıyla İş Zekası (Business Intelligence) sistemlerini kullanmaktadırlar.

Bu yazıda;

Nedir bu İş Zekası?

 Ne işimize yarar?

 Faydaları nelerdir?

 Mevcut sisteme yük getirir mi?

 İş Zekası sistemleri nasıl olmalıdır?

 İş Zekası’ nın amacı nedir?

 İş Zekası Sistemlerinin özellikleri nelerdir? 

…  gibi sorulara cevap verilmesi planlanmaktadır. Bu cevaplara ya da tanımlara geçmeden önce şöyle başlanabilir:

(Yazımızın başında erişilmek istenen ‘bilgi’ den bahsedilmektedir. O zaman biraz bilgiden, veriden, biraz da verinin bilgiye dönüşüm sürecinden bahsedelim.)

Bilgi sistemleri, Bir işletmenin tüm verilerinin yer aldığı ve işletmenin ihtiyacı doğrultusunda doğru ve hızlı bir şekilde bilgilere erişimin sağlandığı sistemlerdir. Yöneticiler bilgi sistemlerinden, daha çok bilgilerin analiz edilmesinde yararlanırlar ve bu analiz sonuçlarına göre işletme faaliyetleri ile ilgili önemli kararlar verirler.

İşletmeler bilgi ve teknolojiyi ihtiyaçları doğrultusunda etkin bir şekilde kullandıklarında başarıları artmaktadır. Teknolojik gelişmeler tek başına anlamlı değildirler; Ancak bilgi ile desteklenerek ve ihtiyaca göre organize edilerek anlamlı hale gelmektedirler.

İşletmeler genellikle kendi bilgi sistemlerini kurarak, bilgi ihtiyaçlarını bu sistemlerden karşılamaktadırlar.

…Bilgi ihtiyaca göre dönüştürülebilmelidir.

…Bilgi modellenebilmelidir.

…Bilgi doğru olmalıdır.

…Bilgiye istenen zamanda erişilebilmelidir.

…Bilgiye erişim hızlı olmalıdır.

Bilgiye ulaşabilmek için, veriler uzun süreli olarak analiz edilerek enformasyon haline getirilir ve bu enformasyonlar sentezlenerek bilgi seviyesinde sonuçlara ulaşılır. Öncelikle veri, enformasyona dönüştürüldüğünde veri tabanlarında saklanması gerekmektedir. Veritabanı sistemlerinde veriler ham halleri ile organize edilerek, uygun bir şekilde veritabanı yönetim sistemleri araçları ile depolanır ve yönetilir. Kullanıcılar veritabanı yönetim sistemlerini kullanarak, gerekli olan enformasyona erişerek özetleme, analiz ve sentezleme işlemleri sonucunda istedikleri bilgileri elde etmektedirler.

Veritabanlarında yer alan verilerin analiz ve sentezin kolay yapılabileceği bir şekle dönüştürülerek, farklı boyutlarda özetlenmiş bilgileri oluşturmak amacıyla, başka bir veritabanında saklanması düşüncesiyle veri ambarları kavramı ortaya çıkmıştır. Veri ambarlarında verinin kullanılabilmesi için öncelikle yapılandırılması gerekmektedir.

‘Veri’yi iki grupta inceleyebiliriz:

Gerçek zamanlı veri: Operasyonel veriler, zamana bağlı sürekli değişen verilerdir.

Türetilmiş veri: Bu veriler veri ambarında yer alan, analiz işlemlerinde ve yöneticilerin karar verme  durumlarında kullanılmaktadır. Farklı kaynaklardan alınan veriler de bir araya getirilerek temizlenir ve bütünleştirilerek kullanılır.

bilgi-veri

Veri: Çeşitli kaynaklardan toplanarak organize edilir. İşlenmemiş ham gerçekleri ifade etmektedir.

Enformasyon: Değeri olan gerçeklerdir. Organize edilmiş verinin özetlenmesi ile elde edilir. Toplanmış olan verilerin bir araya geldiğinde anlamlı bir form haline dönüştürülerek analiz edilmesinden oluşmaktadır.

Bilgi: Enformasyon haline dönüşen gerçeklerin analiz edilerek sentezlenmesi sonucunda elde edilir.

Bilgi Teknolojileri içinde yer alan en önemli kavramlardan biri veridir. İşletmeler verinin toplanması ve saklanmasına çok önem vermektedirler ve bu konuda zaman ve para yatırımları yapmaktadırlar.

İşletmelerde en önemli konulardan biri çok fazla verinin saklanmasıdır. Bu saklanan verilerin kullanılarak, ortak bir strateji geliştirilmesi ve bu stratejinin işletmenin çeşitli alanlarında hayata geçirilmesinde iş zekası kavramı ortaya çıkmaktadır.

Geleneksel sistemlerde bir işletmenin içinde ve dışında dağınık olarak farklı veri kaynakları bulunabilmektedir. Bu veriler birbirinden bağımsız olarak farklı ortamlarda yönetilebilmektedir.

İş zekası sistemleri, tüm bu dağınık verileri bir araya toplayarak, işletme verilerini bir bütün olarak gören ve çeşitli analiz araçları ile yöneten gelişmiş bir çözümdür. İş zekası sistemleri kullanıcılara, elektronik tablolar, grafikler, çeşitli haritalar vb. rapor formatlarında bilgiler sunmaktadır.

İş zekasında bilgi;

-Hedefe yönelik,

-Yeterli detay seviyesinde,

-Kolay anlaşılabilecek bir sunum formatında olmalıdır.

İş Zekası (Business Intelligence,BI) Tanımı(Tanımları):

…-İş zekası, çeşitli ortamlarda (veritabanı vb.) saklanan veriye erişilerek, ön işlemlerden geçirildikten sonra (veri temizleme, veri dönüştürme vb.) bu veriler üzerinde çeşitli analizler ya da algoritmaların uygulanmasıyla elde edilen sonuçların karar almada kullanılmasını sağlayan süreç olarak ifade edilebilir.

…-İş zekası çözümleri; veriyi bilgiye, bilgiyi aksiyonlara dönüştürerek, kurumların doğru zamanlarda doğru adımlar atmalarını, stratejik ve taktiksel kararları doğru verebilmelerini sağlar. Bu çözümlerle kurumlar, konsolide edilmiş, doğru, gerçek zamanlı ve çok boyutlu verileri; Farklı kırınımlarda ve zamanında kullanarak proaktif bir şekilde yönetilebilirler.

 İş zekâsi çözümleri bilgiyi yönetme, entegre etme, analiz yapma ve kullanmayı sağlayacak araçlar sunar.

…-İş zekası, tutarlı ve yararlı bilgileri kullanarak, mevcut iş performansını değerlendirmek ve önemli kararlar almak için iş verilerinin analiz edilmesini ve karar vericilere doğru zamanda ve doğru biçimde ulaştırılmasını kapsayan süreçtir.

…-“İş zekası, kuruluşlarının etkinlik ve finansal yarar sağlamak amacıyla performans konusunda en uygun kararları alabilmeleri, performans ölçümleri ve optimize edebilmeleri için bilginin kullanılmasıdır.” tanımı da yapılmıştır.

İş Zekası çözümlerinin amacı:

• Veriyi işletmelerin farklı sistemlerdeki verilerini tek bir platformda depolamak ve yönetmek,

• Veriyi bilgiye dönüştürerek kurumları(Birimleri) zamanında karar alma noktasında desteklemek,

• Karar vericilere, bilgiye ulaşmak için tek bir araç ve ortam sunmak,

• Kurum performansını ölçmek ve yönetmek,

• Sürekli gelişmeyi desteklemek için simülatif ortam yaratmaktır.

İş Zekasının Faydaları:

Organizasyonlardaki iş hacmine ve personellere bağlı olan iş sürekliliğini ve iş verimliliğini arttırarak kurumsal işleyişi güçlendirir.

Kişilere, alt birimlere ve tüm kuruma ait iş süreçlerinin tek bir ortamdan yönetilmesini sağlar.

Sonuç olarak;

İş Zekası, küçük bir yatırımla mevcut sistemlerinizi daha hızlı ve etkin bir şekilde değerlendirmenizi sağlar.

İş Zekası, mevcutta topladığınız verileri, karar verme mekanizmasını hızlandıracak faydalı bilgilere dönüştürür.

İş Zekası, acil durumlarda çok önemli olan ve çabuk karar vermeyi gerektiren iş süreçlerinde görünürlük ve beceriyi artırarak karmaşık raporların hızlı ve kısa sürelerde hazırlanmasını sağlar.

İş Zekası, kolayca iş süreçlerini izleyerek maliyet kesintilerini ve ayrıca yeni büyüme fırsatlarını tespit etmenizi sağlar.

İş Zekası, organizasyondaki işlerin ve kişilerin performansını kolay ve hızlı bir şekilde ölçmenizi ve izlemenizi sağlar.

İş Zekası, farklı bir ortamda tasarlandığı için mevcut sisteminize ekstra yük getirmez.

İş Zekası Sistemlerinin Özellikleri:

Kurumlarda iş ihtiyaçları her sektörde farklılıklar göstermektedir. Bu yüzden kapsamlı ve iyi hazırlanmış İş zekası sistemi;

Her sektöre göre kolayca uyarlanabilecek biçimde olmalıdır.

Uygun veri modellerine sahip olmalı,

Uygulama süreçlerini içeren analiz ve raporlama özelliklerine sahip olmalı,

İşletmelerin özel bilgi gereksinimlerine göre kolay ve hızlı bir şekilde uyarlanabilmelidir.

İşletmelerdeki ortak veritabanındaki bilgiye, ihtiyaçlar doğrultusunda işletme içinden ya da dışından çeşitli arayüzler ve internet aracılığıyla kolayca erişilmelidir.

İşletmenin tüm bölümlerine hizmet verebilmelidir.

Ortaya çıkan sorunlara basit sorgulamalarla dinamik yanıtlar verebilmelidir.

Belirli güvenlik önlemleri alınarak, Gerektiğinde İş zekası sistemlerine internetten de erişilebilmelidir.

İş zekası, kullanıcılara tek bir veri tabanını ve mimariyi kullanarak, istedikleri zamanda istedikleri biçimde raporlar hazırlama olanağı vermelidir.

Sistemdeki değişimlere paralel olarak, yöneticiler için uyarı sistemleri olmalıdır.

Farklı sistemlerle uyumlu bir şekilde çalışabilmelidir.

Bilgiye hızlı ve kolay bir şekilde ulaşılabilmelidir.

 

                 İş Zekası süreci aşağıdaki gibi tanımlanabilir:

-Verilerin oluşması

-İş performansını anlamak

-Karar almak için doğru kaynaklardaki bilgiye erişmek

-Erişilen bilgiyi ön işlemlerden geçirmek

-Farklı veri kaynakları için ETL (Extract-transform-load=çek-dönüştür-yükle) süreçleriyle veriyi işlemsel sistemden veri ambarı sistemine yerleştirmek

-Sonuçlar üzerinde değişik analizler ve algoritmaları uygulamak

-Doğru zamanda, doğru biçimde karar organlarına sonuçları ulaştırmak.

 

                           Karar Vericiler:

Uzun vadeli planlar yapabilmek,

Ürün çeşitliliğini oluşturabilmek,

Müşteri eğilimlerini tespit edebilmek,

İşletmenin geçmişteki faaliyetlerini görebilmek,

İşletmenin bugünkü durumunu inceleyebilmek vb. pek çok konularda İş Zekası sistemlerine gereksinim duymaktadırlar.

 

Umarım yazı anlamlı ve bazı sorulara cevap olmuştur.

 İş Zekası (BI) – Karar Destek Sistemleri (KDS) karşılaştırması..

Kolay gelsin..

 

 

-Dondurmacı G., işletmelerde Karar Destek Sistemleri, Ahmet Yesevi Üniversitesi ders notları, 2005.

-Çağıltay, N. E., Veri Ambarı ve İş Zekası, ODTU Yayıncılık, 2010

About ozanyay

İş Zekası ve Veri Ambarı Uzmanı
Bu yazı Microsoft BI, Oracle BI, Oracle Business Intelligence, Raporlama, İş Zekası içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

1 Response to İş Zekası – BI (Business Intelligence) …

  1. Ufuk Aslan dedi ki:

    Uzun bir aradan sonra tekrar okudum ve gerçekten çok güzel bir yazı olmuş bir kez daha teyyit edebiliyorum.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s